ทำอย่างนี้ไม่ได้อีกแล้ว!

เมื่อเดือนพฤศจิกายน ปี ๒๕๕๔  วงเครื่องสายของเด็ก ๆ ไปเรียนกันที่สวนพฤกษชาติแม่เมาะ... 

ตอนนั้นผมยังใช้เจ้าหีบเพลงตัวใหญ่...

เห็นภาพตัวเองกับเจ้า accordion ตัวหนักแล้วอดขำไม่ได้....

  ไม่รู้เหมือนกันว่าเล่นไปได้อย่างไร?

เลิกเล่นวง bluegrass....ผมยกเครื่องดนตรีให้เพื่อนที่เชียงใหม่นำไปฝึก

 

ถ้ายังมีเครื่องมืออยู่...ผมก็คงเล่นแบบนี้ไม่ได้อีกแล้ว!  เพราะสังขารไม่อำนวย!

หมายเหตุ - ภาพถ่ายทั้งหมดได้รับจากคุณสันติ  (ขอขอบคุณ)

เพลงสำหรับแอคคอร์เดียน

เพื่อนผู้ใจดีท่านหนึ่งได้มอบตำราแอคคอร์เดียน (พร้อมแผ่นซีดี) ให้ผมนำไปใช้ในการสอนจำนวนมาก ถ้าผมซื้อเอง...ก็ต้องใช้เงินเป็นหมื่น ถึงจะได้เป็นเจ้าของตำราทั้งหมด

วันนี้ผมมีโอกาสได้เปิดตำราออกมาศึกษา เล่มหนึ่งมีชื่อว่า Accordion Trip - 39 songs and dances from Europe for 1-2 accordions  เป็นตำราหนา ๗๙ หน้า พร้อมแผ่นซีดีประกอบ ๒ แผ่น หนังสือเล่มนี้ประสงค์ที่จะช่วยให้นักเล่นหีบเพลงได้ฝึกเล่นแบบ play along หรือเล่นกับเพื่อนมือแอคคอร์เดียนด้วยกัน...

เพลงไม่ยากครับ อยู่ในระดับง่ายจนถึงยากพอประมาณ ขอนำมาให้เพื่อน ๆ ดูเป็นตัวอย่างสัก ๑ เพลง...

ชื่อเพลง Jiana จากประเทศโรมาเนีย ต้องเล่นด้วยกัน ๒ คนถึงจะเพราะ คนหนึ่งเล่นแนวบน อีกคนนึงเล่นแนวล่าง ส่วนมือซ้ายก็เล่นเหมือนกัน 

ถ้าเพื่อน ๆ อยากฟังเพลงทั้งเพลง คลิกดาวน์โหลดไฟล์ mp3ได้ ที่นี่   

ฟังเฉพาะ accordion 1 คลิกดาวน์โหลดไฟล์ mp3 ได้ ที่นี่

ฟัง accordion 2 คลิกดาวน์โหลดไฟล์ mp3 ได้ ที่นี่

ลองศึกษาดูนะครับ เผื่อจะได้ความคิดอะไรใหม่ ๆ ในเรื่องของการเล่นแอคคอร์เดียน...

Accordion 4

หลังจากที่เพื่อน ๆ ฝึกเล่นเบสและคอร์ดด้วยมือซ้าย จนสามารถเล่นเพลง Deck the Halls ได้คล่องแล้ว เราก็มาฝึกเล่นคอร์ด D กันต่อ 

ตามตำราเค้าแนะนำให้ฝึกโดยไม่ต้องเล่นให้เกิดเสียงเสียก่อน โดยเลื่อนตัวหีบเพลงไปทางหัวเข่าจนทำให้มองเห็นนิ้วมือซ้ายที่่จะกดลงบนปุ่มเบสและคอร์ด ฝึกกดจังหวะที่ ๑ ด้วยนิ้วกลางลงที่ปุ่มเบส D ส่วนจังหวะที่ ๒ และ ๓ ก็ใช้นิ้วชี้กดปุ่มคอร์ด D major (ตามตำแหน่งที่เห็นในภาพ)  ตอนฝึกใหม่ ๆ ก็ต้องมองดูไปก่อน พอคุ้นเคยดีแล้วก็ไม่ต้องดู เมื่อกดคล่องดีแล้วให้ดึงหีบเพลงกลับมาอยู่ในตำแหน่งบรรเลง แล้วฝึกกดเบสและคอร์ด D ต่ออีก จนคุ้นเคยกับการเล่นเบสและคอร์ดตัวใหม่ 

เพื่อน ๆ บรรเลงให้เกิดเสียงได้แล้วนะ ไม่ต้องรีรอ เรามาเริ่มฝึกตามโน้ต Bass Warm-up บรรทัดแรกกันเลย หวังว่าเพื่อน ๆ คงไม่ลืม [บุ่ม แชบ แชบ] นะครับ แบบฝึกหัดนี้มี ๘ ห้อง ใน ๑ ห้องมี ๓ จังหวะ  ก่อนหน้านั้นเราเคยเล่นแต่เบส/คอร์ด C major และ G major  วันนี้เราต้องเล่นเบส/คอร์ด D major เพิ่มขึ้นอีก จะต้องค่อย ๆ ฝึก จนสามารถเล่นได้ต่อเนื่องตั้งแต่ต้นจนจบโดยไม่ต้องดูนิ้วตัวเอง   [บุ่ม แชบ แชบ] ไปเรื่อย ๆ เมื่อถึงห้องสุดท้ายให้ใช้ทั้งนิ้วกลางและนิ้วชี้กดปุ่มเบส G และปุ่มคอร์ด G major พร้อมกัน แชบบบบ ยาว ๓ จังหวะแล้วหยุด นี่คือการฝึกเล่นใน key of G major (ไม่เปลี่ยนตรง key signature)  

หลังจากฝึกแบบฝึกหัด Bass Warm-up บรรทัดแรก ก็ฝึกต่อบรรทัดที่สอง จะเห็นได้ว่ามีความยาว ๘ ห้อง แต่ time signature เป็น 4/4 ดังนั้นมือซ้ายจะต้องเล่น [บุ่ม แชบ บุ่ม แชบ]  ตัวอย่างเช่น ในห้องแรก คือ [เบส C - คอร์ด C major - เบส G - คอร์ด G major]  ห้องที่สอง คือ [เบส D - คอร์ด D major - เบส G - คอร์ด G major]   ห้องสุดท้ายเล่นเบสและคอร์ด C major  แบบฝึกหัดนี้อยู่ใน key of C major โดยมีคอร์ด D major เพิ่มมาเป็นคอร์ด Secondary Dominant คร้าบบ...

ว้าว เล่นได้คล่องแล้วใช่ไหม?  ฝึกต่อด้วยการเล่นเพลง All Through the Night เล้ย

ฝึกทีละมือก่อนก็ได้นะ เมื่อคุ้นเคยดีแล้วกับการบรรเลงทำนองด้วยมือขวาและเล่นเบส-คอร์ดด้วยมือซ้าย ก็เล่นสองมือได้เลย อย่าลืมว่าการเล่นในคีย์ G major ตัว F จะต้องเล่น F# นะ และดูให้ดี ๆ ด้วยว่าโน้ตตัวไหนเป็นโน้ต tied ซึ่งจะต้องกดคีย์ไว้จนครบตามค่าของมัน อย่างเช่น ในสองห้องสุดท้าย โน้ต G ต้องกดยาวจนครบ ๔ + ๔ = ๘ จังหวะ โดยดึงหรือดันกระเพาะลมให้ไปในทิศทางเดียวกันตลอดทั้งสองห้อง...

ส่วน Warm-Up In G Major ซึ่งอยู่ข้างท้ายนี้ เป็นแบบฝึกหัดสำหรับมือขวาที่เราต้องเล่นให้เสียงต่อเนื่อง  ถูกจังหวะ และมีความไพเราะ

ถ้าอยากเก่ง ต้องฝึกมาก ๆ นะ 

Accordion 3

มาฝึกเล่นหีบเพลงกันต่อดีกว่า...

เพื่อน ๆ ฝึกเล่นแบบฝึกหัดมือซ้ายที่เล่นเบส C แล้วตามด้วยคอร์ด C major  และเบส G ตามด้วยคอร์ด G major ดังโน้ตที่ลงไว้ให้เมื่อวันก่อนนี้ได้คล่องหรือยัง?  อย่าลืมว่าถ้าอยากเก่งก็ต้องฝึก ๆๆๆ ลูกเดียวครับ...

โน้ตต่อไปนี้คือแบบฝึกหัดที่เพื่อน ๆ จะต้องฝึก ก็อย่างที่เคยบอก ผมไม่ค่อยชอบตรงที่เค้าเขียน CM สำหรับคอร์ด C major เพราะอีกหน่อยถ้ามีคอร์ดไมเนอร์เข้ามาด้วยแล้วจะทำให้สับสนได้ง่าย  

เอาเหอะ....ฝึกตามเค้าไปนะ พอเห็นว่ามือซ้ายเล่นคล่องดีแล้ว ก็เล่นสองมือได้เลย ตามโน้ตที่เค้าเขียนว่า Playing Both Hands Together นั่นแหละ  มีอยู่ ๘ ห้อง ทั้งสองมือเริ่มจากโน้ต C แต่มือขวาเล่นยาว ๓ จังหวะในขณะที่มือซ้ายเล่น บุ่ม แชบ แชบ 

เล่นให้จังหวะสม่ำเสมอนะ เสียงก็ให้ต่อเนื่อง การชักเข้าชักออกให้ตรงตามที่เค้าเขียนบอกไว้ คือห้องแรกต้องดึงกระเพาะลมออก ห้องที่สองก็ดันเข้า สลับกันไปมา...

เมื่อเล่นได้แล้ว ก็ขยับไปเล่นเพลง Pop The Weasel Runaround ได้เลยครับ...

ยังเป็นเพลงที่มี time signature 3/4 อยู่ ดังนั้นมือซ้ายก็จะเล่น บุ่ม แชบ แชบ... (อีกแย้ว!) แต่คราวนี้ต้องเล่น ๑๖ ห้อง ในโน้ตเค้าไม่ได้เขียนบอก OPEN-CLOSE แล้วนะ เค้าใช้ลูกศรแทนอ่ะ ชี้ไปทางซ้ายก็หมายถึงดึงออก (OPEN) ชี้ไปทางขวาก็หมายถึงดันเข้า (CLOSE) ไม่ยากใช่ไหมครับ?

ซ้อมเพลง Pop The Weasel Runaround ได้คล่องแล้ว ก็ซ้อมต่อด้วยเพลง Deck the Halls ซึ่งอยู่ในอัตรา 4/4  จะเห็นได้ว่ามือซ้ายต้องเล่นทั้งแบบ [บุ่ม แชบ แชบ แชบ] และ [บุ่ม แชบ บุ่ม แชบ] ส่วนตอนจบก็เล่น บุ่ม แชบ แชบบบ(ยาว)  

ฝึกมาถึงตรงนี้ เมื่อเห็นว่าเล่นได้ไพเราะดี ก็นำ accordion ออกไปเล่นโชว์ได้แล้วครับ...

Accordion 2

เมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา ผมได้นำภาพท่าเล่น accordion ทั้งแบบนั่งและยืน จากตำราที่มีอยู่มาให้เพื่อน ๆ ได้นำไปศึกษา โดยมีแบบฝึกหัดเพลงสั้น ๆ Blind Mice Romp ให้ฝึกเล่นด้วยมือขวาเพียงข้างเดียวก่อน สิ่งที่ต้องทำให้ได้คือ การเล่นให้ต่อเนื่อง ถูกเสียง ถูกจังหวะ ใช้นิ้วให้ตรงตามตำรา(ดูที่ตัวเลข fingering) และดึง bellows (อยากจะขอเรียกว่า "กระเพาะลม") ออกและเข้าให้ถูกต้องตามที่ตำราเขียนไว้ (open = ดึงออก  close = ดันเข้า)  

วันนี้เรามาศึกษาเรื่องการเล่นเบสและคอร์ดด้วยมือซ้ายกันนะครับ...

ขอให้พิจารณาที่ chart ต่อไปนี้...

นี่คือปุ่มเบสและคอร์ดซึ่งอยู่บนแผงทางด้านซ้ายมือของผู้เล่น ขอให้ดูในกรอบสี่เหลี่ยมนะครับ ถ้าทั้งหมดก็จะเป็นของ accordion แบบ 120 เบส จะเห็นว่ามีอยู่ 6 แถวด้วยกัน เป็นปุ่มเบส 2 แถว ส่วนอีก 4 แถวเป็นปุ่มสำหรับเล่นคอร์ดซึ่งมี 4 ประเภทคือ คอร์ดเมเจอร์, คอร์ดไมเนอร์, คอร์ดเซเว่น และคอร์ดดิมมินิช (เรียงตามลำดับ)

จากแผ่น chart ข้างบน เราสามารถทราบได้ว่า accordion แบบ 12 เบส, 24 เบส และ 48 เบสนั้นประกอบด้วยปุ่มเบสและคอร์ดซึ่งจัดอยู่ในลักษณะใด  ดูที่อยู่ภายในกรอบสี่เหลี่ยมพื้นดำนั่นกันก่อน มันคือ chart ของ accordion แบบ 12 เบส จะเห็นได้ว่ามีปุ่มอยู่เพียง 2 แถวเท่านั้น แถวหนึ่งเป็นเสียงเบส Bb, F, C, G, D และ A ส่วนอีกแถวเป็นคอร์ด Bb, F, C, G, D และ A  ทุกคอร์ดเป็นคอร์ดเมเจอร์ (Major)  อย่าได้สับสนกับการเขียนคอร์ดเมเจอร์ด้วยการใช้อักษร M ตัวใหญ่นะครับ บางท่านอาจจะไม่คุ้นเคย เพราะชินกับการเขียนคอร์ดเมเจอร์โดยไม่ต้องมีอักษร M กำกับ ในที่นี้ BbM ก็คือคอร์ด Bb major ครับ...

ทีนี้มาดูภายในกรอบสี่เหลี่ยมที่ขยายออกไปอีกระดับ นั่นก็คือ chart ของ accordion แบบ 24 เบส จะเห็นว่ามีปุ่มกดอยู่ 3 แถว คือ เบส, คอร์ดเมเจอร์ (Eb, Bb, F, C, G, D, A และ E) และคอร์ดไมเนอร์ (Ebm, Bbm, Fm, Cm, Gm, Dm, Am และ Em)

จากนั้นก็เป็นกรอบสี่เหลี่ยมซึ่งขยายออกไปอีก เป็น chart ปุ่มสำหรับเล่นเบสและคอร์ด 48 ปุ่ม ผู้ที่ใช้ accordion ขนาด 48 เบสก็ต้องศึกษาจาก chart ตัวนี้ จะเห็นได้ว่ามีปุ่มเพิ่มขึ้นมาอีกหนึ่งแถว อยู่ทางด้านนอกสุดที่เขียนว่าเป็น counterbasses ประกอบด้วยโน้ต F, C, G, D, A, E, B, F#, C#, G#, D# และ A# 

ผมว่าหีบเพลงขนาด 48 เบสเป็นเครื่องที่น่าเล่น มันไม่ใหญ่เกินไป พกพาได้สะดวก ถึงแม้ว่าปุ่มสำหรับมือซ้ายจะไม่มีคอร์ดเซเว่นและคอร์ดดิมมินิช เราก็สามารถเล่นเสียงเพิ่มเติมได้ด้วยมือขวาครับ

ภาพข้างบนนี้อธิบายเรื่องการหาตำแหน่งของปุ่มโน้ต C (เสียงเบส) ไม่ว่าเพื่อน ๆ จะใช้หีบเพลงขนาดกี่เบสก็ให้ยึดหลักว่าปุ่มดังกล่าวจะอยู่ใน chart ของ accordion แบบ 12 เบส (ในวงกลมของภาพ) ขอให้ใช้นิ้วกลาง (3) คลำหา mark ซึ่งอาจจะบุ๋มลงไปคล้ายรูปดาวหรือวงกลม พอนิ้วไปสัมผัสเข้ากับ mark นั่น ก็จะรู้ได้ทันทีว่านั่นคือปุ่มเสียงเบส C (ตามโน้ตที่ถูกบันทึกลงในช่องที่สองของบรรทัดห้าเส้น ภายใต้ bass clef)

แสดงให้เห็นปุ่ม C บนหีบเพลงขนาด 80 เบส 

หีบเพลงขนาด 24 เบสของผม

โน้ตแอ็คคอร์เดียนก็คล้าย ๆ กับโน้ตเปียโน คือมีสองบรรทัด บรรทัดบนสำหรับมือขวา (ใช้ treble clef)  ส่วนบรรทัดล่างสำหรับมือซ้าย (ใช้ bass clef)  

โน้ตมือซ้ายของ accordion ง่ายกว่าของเปียโนเยอะเลย ดูที่เส้นกลางของบรรทัดห้าเส้นเป็นหลัก โน้ตที่อยู่ต่ำลงมาจะเป็นโน้ตเบส ส่วนโน้ตที่สูงขึ้นไปจะเป็นโน้ตคอร์ด เจ้าโน้ตคอร์ดก็ไม่ได้เขียนไว้หลาย ๆ ตัวเหมือนกับในโน้ตเปียโน แต่เค้าจะเขียนไว้แค่ตัวเดียว (จะเป็นโน้ตตัวกลม ตัวดำ โน้ตประจุด หรืออะไรก็ตาม) แล้วมีอักษรกำกับไว้ว่าเป็นคอร์ดอะไร  

เพื่อน ๆ ที่มีหีบเพลงอยู่แล้ว ก็ลองหยิบขึ้นมาฝึกแบบฝึกหัดสำหรับมือซ้ายดูนะ เล่นตามโน้ตบรรทัดล่างสุดเลยครับ จะเห็นได้ว่ามีทั้งหมด 8 ห้องด้วยกัน ในแต่ละห้องประกอบด้วย 3 จังหวะ (time signature = 3/4)  ให้ใช้นิ้วกลางเล่นเบสโน้ต C ในจังหวะที่ 1 ส่วนจังหวะที่ 2 และ 3 ให้ใช้นิ้วชี้เล่นคอร์ด C major (CM) บนปุ่มคอร์ด (ในแถวซึ่งอยู่ถัดมาทางด้านขวาของผู้เล่น) กด 2 ครั้ง ก็จะได้ 1 ห้องเป็นเสียง บุ่ม - แชบ - แชบ (C - CM - CM) ห้องที่ 2 ก็เล่นเหมือนกันครับ...

พอห้องที่ 3 เราก็ย้ายนิ้วกลางไปเล่นเบสที่ปุ่ม G (อยู่ถัดขึ้นข้างบนจากปุ่ม C) ส่วนนิ้วชี้ก็เล่นคอร์ด G major  

(ปุ่มคอร์ดที่อยู่ถัดจากคอร์ด C ขึ้นไปทางด้านบนเช่นเดียวกัน) ได้เสียง บุ่ม - แชบ - แชบ (G - GM - GM) เล่นแบบเดียวกันอีก 1 ห้อง แล้วไปเล่นเช่นเดียวกับห้องที่ 1 และ 2 อีก รวมทั้งหมดเราสามารถเล่นได้ 6 ห้องแล้ว

ในห้องที่ 7 ก็เล่นเหมือนห้องที่ 3 แล้วไปจบด้วยการเล่นห้องที่ 8 โดยการใช้นิ้วกลางกดปุ่มเบส C พร้อม ๆ กับนิ้วชี้กดปุ่มคอร์ด C major (CM)  ให้กดแช่ไว้ยาวครบ 3 จังหวะ แล้วยกขึ้น (เป็นการเล่นโน้ตตัวขาวประจุด)

ในตำราเค้าบอกให้ฝึกกดปุ่มเฉย ๆ ยังไม่ต้องเล่นให้เกิดเสียง แต่ผมคิดว่าเมื่อเราได้ศึกษาตำแหน่งของปุ่มต่าง ๆ ดีแล้ว ก็น่าจะลองเล่นดูเลย มันจะยากขึ้นหน่อยตรงที่ว่าจะต้องชักกระเพาะลมเข้า-ออกเพื่อให้เกิดเสียง บุ่ม - แชบ - แชบ - บุ่ม - แชบ - แชบ.....  เท่านั้นเอง!

ปรับให้กระชับมือ

ผมว่าการยืนเล่นน่าจะดีกว่า สะพายเครื่องให้ดี ให้หีบเพลงอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสม ใช้นิ้วกลางของมือซ้ายคลำหาปุ่ม C ให้เจอแล้วปรับให้สายรัดมือซ้ายกระชับเข้ามา เพื่อมือซ้ายจะได้อยู่ในตำแหน่งที่สามารถเล่น บุ่ม - แชบ - แชบ ได้สะดวก

ลองฝึกดูนะครับ

Accordion 1

วันนี้เรามาเริ่มฝึกเล่นหีบเพลงกันดีกว่า ผมมีตำราฝึก accordion อยู่หลายเล่มครับ กำลังพยายามนำมาเรียบเรียงเพื่อให้ได้ตำราฝึกเล่นหีบเพลงเบื้องต้นให้ได้สักเล่มนึง ต้องขออภัยด้วยที่ผมเงียบไปหลายวัน ด้วยประสบปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพจิต  พอจิดใจไม่สบาย กายก็ป่วยตาม นับว่าเป็นเรื่องที่บั่นทอนความคิดที่จะสร้างสรรค์ในสิ่งดี ๆ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้จริง ๆ

ขอทดลองนำตำรามาลงก่อนสัก ๓ หน้านะครับ...

ผมจะพยายามปรับปรุงให้ดีกว่านี้ ขอเวลาให้ได้รักษาตัวก่อนสักระยะนะครับ....