เคยเล่นดนตรีหาตังค์ใช้มานานกว่า ๓ ทศวรรษ...แต่ตอนนี้ผมเลิกแล้ว อิอิ เปลี่ยนมากดแป้นคอมพิวเตอร์แทนการเคาะคีย์เปีียโน...โดยตั้งใจว่าจะทำเว็บไปเรื่อย ๆ จนกว่าจะตาย พอดีวันนี้มีคำถามจากเพื่อนสมาชิกเกี่ยวกับเรื่องของการเรียนเปียโน ผมจึงขออนุญาตนำมาตอบใน"บล็อกช่างเหอะ" เผื่อว่าจะมีประโยชน์สำหรับผู้สนใจอยากประกอบอาชีพเป็นนักเล่นเปียโนอย่างผมบ้าง...
คำถาม - จะประเมินว่าเราเรียนเปียโนแล้วมีความเข้าใจ เกิดการเรียนรู้ วัดจากอะไร?
คำตอบ - ตามความคิดของผม การที่จะวัดว่าเรามีความเข้าใจและได้เรียนรู้จากการเรียนเปียโน ก็คือ เมื่อไปหยิบโน้ตเพลงอื่น (ยากง่ายอยู่ในระดับเดียวกัน) มาลองซ้อมด้วยตนเอง แล้วสามารถทำได้เองโดยไม่ต้องพึ่งครูผู้สอน
คำถาม - เพลงที่เรียนผ่านมาแล้วทิ้งไว้ไม่นาน ก็เล่นไม่ได้แล้ว แสดงว่าเรายังไม่ได้เข้าใจเพลงเลยหรือเปล่า?
คำตอบ - ตามปกติเพลงที่ผมเล่นได้แล้วทิ้งไปนาน เมื่อนำกลับมาเล่นอีกครั้ง ก็ยังพอจะเล่นได้ แม้ไม่คล่องเหมือนเดิม แต่เมื่อได้ทบทวนอีกสักหน่อยก็จะฟื้นได้อย่างรวดเร็ว หากเป็นเพลงง่าย ๆ สมัยเริ่มเรียน ถ้าได้ย้อนกลับไปดู...อาจเห็นว่าเป็นของกล้วย ๆ ไปเลย
คำว่า "เล่นไม่ได้แล้ว" น่าจะหมายถึงเล่นได้ไม่คล่อง(เหมือนตอนที่เรียน)มากกว่า ผมคิดว่าถ้าเข้าใจและเกิดการเรียนรู้ ก็ต้องสามารถฟื้นได้โดยใช้เวลาไม่นาน (คงไม่ใช่ completely blank)
คำถาม - สมมุติว่าเพลง ๆ หนึ่งยาวแค่ห้องเดียว ก่อนจะเล่นเราควรหาให้ได้ก่อนหรือเปล่าว่ามันเป็นคอร์ดอะไร แล้วหา block chord ที่สัมพันธ์กับรูปมือ แต่แน่นอนว่า โน้ตในห้องนั้นย่อมมีตัว passing note ที่ไม่ได้เป็นตัวโน้ตใน chord อยู่บ้างก็ได้ ที่แล้ว ๆ มาก็พยายามแต่จะจำเพลงให้ได้ หรือเป็นแค่ finger memory คือทำให้เรามีความเคยชินกับสัมผัส (เหมือนพิมพ์ดีดแบบสัมผัส) พอเปลี่ยนเพลงก็ต้องมาจำกันใหม่...
คำตอบ - ผมคิดว่าจำอย่างเดียวคงไม่ได้ แต่ต้องเข้าใจในองค์ประกอบทั้งหมด แล้วนำไปฝึกฝนให้เกิดความชำนาญ ตัวเลขที่มีให้นั้นเป็นแค่การแนะนำให้ใช้นิ้วที่เหมาะสม ต้องหัดอ่านที่ตัวโน้ต มิใช่ที่ตัวเลข มิฉะนั้นจะเป็นเพียงแค่การพิมพ์ดีดแบบสัมผัส
คำถาม - ทำไมเราไม่หัดจับ chord หรือพวก broken chord และไล่ scale ให้มากกว่าเล่นเพลง?
คำตอบ - นักเรียนเปียโนคลาสสิกต้องฝึกเล่นเสกลหนักกว่าเล่นเพลงเสียอีก แต่สำหรับเรา ๆ ท่าน ๆ การฝึกเล่นเพลงก็เป็นการฝึกหัดจับคอร์ดและเล่นเสกลไปในตัวแล้วครับ
คำถาม - เคยไปยื่นดูนักเปียโนในห้างเซ็นทรัลชิดลม คนเล่นอายุไม่มากเลย ตัวโน้ตไม่ได้เยอะ มีเพียง melody กับชื่อ chord เท่านั้นเอง แต่เสียงที่เล่นออกมานั้น accom มีเสียงประสานครบ แสดงว่าคนเล่นมีความเข้าใน chord, scale, key รู้ว่าจะเล่นอะไรเพิ่มเติมใช่ไหม?
คำตอบ - ถูกต้องครับ และถ้าจะให้ดีกว่านั้น...ควรเล่นโดยไม่ต้องอาศัยโน้ต ให้พยายามจำเพลงให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ ถ้าเป็นนักร้องก็ต้องจำเนื้อเพลงให้ได้มาก ๆ
คำถาม - ผมมีความเข้าใจว่าจะเพิ่มโน้ตอะไรให้เสียงประสาน แต่ต้องเขียนออกมาก่อน จะต้องซ้อมยังไงครับ จึงจะสามารถเล่นแบบ improvise ได้ ตอนนี้เหมือนผมบวก 1+1 = 2 แต่ผมต้องหากระดาษมาทดก่อน อยากเล่นออกมาได้เลย...จะทำอย่างไร?
คำตอบ - คงต้องใช้เวลาหน่อยครับ เพราะจะต้องอาศัยประสบการณ์ซึ่งสั่งสมได้เรื่อย ๆ จากการทดลองปฏิบัติ จากการดูการฟัง และหาผู้ชี้แนะ ต้องเรียนรู้จากการปฏิบัตินอกกรอบให้เกิดความแตกฉาน รวมทั้งฝึกเล่น "เพลงครู" ให้เชี่ยวชาญ
คำถาม - ทั้งหมดนี้เป็นแนวการเรียนรู้ที่ต่างจากแนว classic ที่ผมเรียนมาเลยใช่ไหม?
คำตอบ - ไม่ว่าจะเรียนเปียโนแนวไหน...ก็ต้องเรียนรู้ด้านพื้นฐานเหมือนกันหมด จากนั้นก็ค่อยแยกไปฝึกในแนวที่ปรารถนา ในกรณีอายุมากแล้วและอยากมีความสุขกับการเล่นเปียโน ตำราของ Alfred ใช้ได้เลยครับ แต่อย่าฝึกให้แค่เล่นเพลงได้เพียงอย่างเดียว ต้องศึกษาทฤษฎีและแบบฝึกหัดซึ่งถูกวางไว้เป็นอย่างดีจนเข้าใจและนำไปประยุกต์ใช้ได้
คำถาม - ผมจับประเด็นได้ว่า ถ้าผมมีทางเดิน chord อย่างเ่ช่น C-Dm-G7-C แล้วผมก็ซ้อมไปตามนี้โดยเล่นเป็นตัวโน้ตแต่ละตัวไปตามแต่ละ chord ถ้าผมซ้อมบ่อย ๆ ก็จะ improvise ได้ เป็นการเดินถูกทางหรือไม่?
คำตอบ - ถูกต้องครับ เค้าถึงได้มีตำราอย่างของ Jamey Aebersold มากมาย สำหรับผู้ที่อยากจะฝึกแจ๊สเปียโน
ขอบคุณที่ให้เกียรติสอบถามครับผม
